Skip to content
Wellsprings
choshen mishpatfeatured in 30 works

Kim Li ("I Hold Like" — Procedural Defense)

keem lee

A legal defense that lets someone invoke a minority opinion that favors them, even if most authorities disagree.

In Jewish law courts, when someone is accused or sued, they can say 'I rely on this minority view'—and that view can protect them. It's like saying, 'Yes, most legal experts think X, but this respected authority thinks Y, and I'm following Y instead.' The phrase *kim li* literally means 'I hold' or 'I adopt,' signaling that the defendant is choosing a particular interpretation of Jewish law.

This principle developed over centuries as Jewish legal scholars realized that their tradition contained genuine disagreements among the greatest minds. Rather than treating one answer as absolutely binding in every case, the courts recognized that someone could act on a legitimate alternative interpretation—particularly when it benefited the defendant. The idea reflects a practical wisdom: if multiple authoritative voices in your legal tradition support a position, you can stand on that ground in your own defense.

Kim li became especially important in later Jewish law (*Acharonic* period, roughly 16th century onward) and is fundamental to how Jewish civil law (*Choshen Mishpat*) actually works in practice. It balances the need for legal certainty with respect for the tradition's internal diversity.

How it traveled

  1. Ketubot
    Sura (Babylonia) · 500
    explains
  2. Sanhedrin
    Sura (Babylonia) · 500
    explains
  3. Teshuvot HaGeonim (Harkavy)
    Sura (Babylonia) · 900
    explains
  4. Mishneh Torah, Creditor and Debtor
    Fostat (Old Cairo) · 1180
    explains
  5. Meiri on Bava Batra
    Perpignan · 1300
    explains
  6. Meiri on Sanhedrin
    Perpignan · 1300
    explains
  7. Meiri on Bava Metzia
    Perpignan · 1300
    explains
  8. Meiri on Ketubot
    Perpignan · 1300
    explains
  9. Teshuvot HaRosh
    Toledo (Castile) · 1325
    explains
  10. Tur
    Toledo (Castile) · 1335
    explains
  11. Sefer HaTashbetz
    Tunis · 1430
    explains
  12. Nimukei Yosef on Bava Metzia
    Spain (medieval) · 1450
    explains
  13. Nimukei Yosef on Bava Kamma
    Spain (medieval) · 1450
    explains
  14. Terumat HaDeshen
    Vienna · 1460
    explains
  15. Shulchan Arukh, Choshen Mishpat
    Tzfat · 1565
    explains
  16. Avkat Rokhel
    Tzfat · 1565
    explains
  17. Darkhei Moshe
    Krakow (Cracow) · 1570
    explains
  18. Siftei Kohen on Shulchan Arukh, Choshen Mishpat
    Vilna (Vilnius) · 1646
    explains
  19. Turei Zahav on Shulchan Arukh, Choshen Mishpat
    Lviv (Lemberg) · 1646
    explains
  20. Be'er HaGolah on Shulchan Arukh, Choshen Mishpat
    Vilna (Vilnius) · 1671
    explains
  21. Beit Shmuel
    Frankfurt am Main · 1689
    explains
  22. Ba'er Hetev on Shulchan Arukh, Choshen Mishpat
    Prague · 1700
    explains
  23. Sheilat Yaavetz
    · 1728
    explains
  24. Penei Yehoshua on Ketubot
    Frankfurt am Main · 1730
    explains
  25. Penei Yehoshua on Bava Metzia
    Frankfurt am Main · 1730
    explains
  26. Ba'er Hetev on Shulchan Arukh, Even HaEzer
    Prague · 1742
    explains
  27. Beur HaGra on Shulchan Arukh, Choshen Mishpat
    Vilna (Vilnius) · 1780
    explains
  28. Beit Meir on Shulchan Arukh, Even HaEzer
    Frankfurt am Main · 1787
    explains
  29. Haggahot Imrei Barukh on Shulchan Arukh, Choshen Mishpat
    Leipnik (Lipník nad Bečvou) · 1820
    explains
  30. Chokhmat Shlomo on Shulchan Arukh, Choshen Mishpat
    Brody · 1855
    explains

Key passages(20)

Siftei Kohen on Shulchan Arukh, Choshen Mishpat · Shabbatai HaKohen (Shach) · 1638 CE

Very high

שוב מצאתי בתשובת מהר"א ן' ששון סי' ק"ג וק"ד האריך בענין זה ומסיק בסי' ק"ד די"ל קים לי כהרמב"ן אך לא הבנתי מ"ש שם וז"ל א"כ הי' נראה דלוה זה מצי למימר קים לי דאע"ג שהייתי יודע שהוא עני פטור משום די"ל ק

Tap to expand

Siftei Kohen on Shulchan Arukh, Choshen Mishpat · Shabbatai HaKohen (Shach) · 1638 CE

Very high

אפי' קטנים כן היא הסכמת הפוסקי' ועיקר ודלא כמו שכתב מהר"ש כהן ס' ב' סי' קי"ג ובתשו' השייכי' לס"ב סי' כ"א דכיון דאיכ' פלוגתא דרבוות' לא מפקי' מיתומי' קטנום ע"ש וגם בתשובת מהר"י ן' לב ס"ג סי' ל"ה פסק

Tap to expand

Ba'er Hetev on Shulchan Arukh, Even HaEzer · Yehudah ben Shimon Ashkenazi · 1665 CE

Very high

קים. עיין תשו' הרב בצלאל סי' ל"ה. ובתשו' מהר"י לבית הלוי ובס' תקפו כהן בענין קים לי: והסמ"ע בסי' כ"ה הביא דברי מהרי"ק דכתב בשאר פלוגת' י"ל דא"י לומר קים לי כהאי אלא דוק' בפלוגת' זו רש"י ור"ת דמסתבר

Tap to expand

Arukh HaShulchan · Yechiel Michel Epstein · 1865 CE

Very high

אם יכול בע"ד לומר קים לי כפוסק זה רבו בזה הדיעות והפרטים ואין יסוד נכון לסמוך בזה לכן לא הארכנו בזה אבל זה וודאי דאין לומר קים לי כפוסק יחיד נגד רבים וגם בדיעה שלא הובא ברבותינו בעלי הש"ע אין לומר קים

Tap to expand

Ketubot · Anonymous (Stammaim, redactors of the Bavli) · 450 CE

Very high

מַהוּ דְּתֵימָא: הָתָם דְּוַדַּאי קִים לֵיהּ, אֲבָל הָכָא מֵיקָם הוּא דְּלָא קִים לֵיהּ, קָא מַשְׁמַע לַן.

Tap to expand

Darkhei Moshe · Moses Isserles (Rema) · 1545 CE

Very high

כ' המרדכי סוף כתובות דף קמ"ט ע"א וז"ל מצאתי מהר"מ היה רגיל לפסוק היכא שגדולים חולקים בדבר אי תפיש א' לא מפקינן מיניה דיכול לומר לזה שכנגדו אייתי ראיה שהלכה כזה שפסק כנגדו עכ"ל וכ"כ שם פרק נערה שנתפתת

Tap to expand

Siftei Kohen on Shulchan Arukh, Choshen Mishpat · Shabbatai HaKohen (Shach) · 1638 CE

Very high

מיהו היכא דהיה עליו משכון ונטלו זה שפרע נלפע"ד דהוי ספיקא דדינא ואם המשכון ביד הפורע לא מפקי' מיני' דאע"ג דבירושלמי ורי"ף ורמב"ם ושאר מחברים מפורש דאפי' במשכון הפסיד מעותיו מ"מ כיון דר"ת ור"ח ס"ל דאפ

Tap to expand

Siftei Kohen on Shulchan Arukh, Choshen Mishpat · Shabbatai HaKohen (Shach) · 1638 CE

Very high

דכל שפטור מדין כו'. ול"ד למ"ש מור"ם בסעיף שאח"ז דמי שנשבע לשלם לחברו אע"פ שלא היה חייב לשלם לו מ"מ חייב לשלם לו מכח השבועה דשאני התם דידע דאינו חייב וקבל החיוב אנפשו מעצמו בשבועה ואף אם יקבל עליו של

Tap to expand

Siftei Kohen on Shulchan Arukh, Choshen Mishpat · Shabbatai HaKohen (Shach) · 1638 CE

Very high

הלכך נ"ל דברי בעל המאור עיקר אך כיון דהרבה פוסקים נמשכו אחר דעת הרמב"ן אינני כדאי לחלוק עליהם אך נ"ל ברור דהמוחזק יכול לומר קים לי כהבעל המאור ובפרט כיון דהראב"ד ור' אפרים וגאון נמי ס"ל כותיה וכן משמ

Tap to expand

Ba'er Hetev on Shulchan Arukh, Choshen Mishpat · Zechariah Mendel ben Aryeh Leib · 1665 CE

Very high

נקטינן. כתב הש"ך דבתשובת ן' לב כתב דמצי המוחזק לומר קים לי כהרמב"ם וכ"כ הרשד"ם ומהרש"ך ואין דבריהם נראין לי דכבר ידוע שאין לומר קים לי כהיחיד היכא שכל חכמי ישראל חלוקים עליו כו' ע"ש שדחה כל הראיות מ

Tap to expand

Chokhmat Shlomo on Shulchan Arukh, Even HaEzer · Shlomo Kluger · 1825 CE

Very high

באותו הגה"ה וכן המנהג פשוט וכו' כתקנת קהילות שו"ה וכו' נ"ב עי' מ"ש בדין זה בעזה"י כמה חלוקים במהדורא ט' שלי סי' מ"ג בתשו' ל"ק ביזנאב קנה מקומה הל' יבום סי' קס"ה ייע"ש כמה חלוקי דינים השייכין לכאן בעזה

Tap to expand

Chokhmat Shlomo on Shulchan Arukh, Even HaEzer · Shlomo Luria (Yam Shel Shlomo) · 1825 CE

Very high

באותו הגה"ה וכן המנהג פשוט וכו' כתקנת קהילות שו"ה וכו' נ"ב עי' מ"ש בדין זה בעזה"י כמה חלוקים במהדורא ט' שלי סי' מ"ג בתשו' ל"ק ביזנאב קנה מקומה הל' יבום סי' קס"ה ייע"ש כמה חלוקי דינים השייכין לכאן בעזה

Tap to expand

Sefer HaTashbetz · Shimon ben Tzemach Duran · 1384 CE

Very high

אמנם נלע"ד מאחר שהנתבע הוא מוחזק יכול למימר קים לי כהראב"ד ורבותי' ז"ל דהרי מצינו להראב"ד ז"ל בהגהותיו על הרב בדין שומר שהיו בידו פירו' שאינן מדודין ועירבן עם פירותיו ולא מדדן הרי זה נוטל בלא שבועה וכ

Tap to expand

Siftei Kohen on Shulchan Arukh, Choshen Mishpat · Shabbatai HaKohen (Shach) · 1638 CE

Very high

דא"א דלית בהו חד כו' כתב הסמ"ע ואין זה גמיר וסביר כו' ופשוט הוא כדמוכח להדיא בש"ס ופוסקים מיהו י"ל דגמיר מיהא בעינן והכי משמע פשטא לישנא דש"ס חד דגמיר כו' וכ"כ מהר"מ פדאוו' בתשוב' סי' מ"ג והב"ח השיג

Tap to expand

Siftei Kohen on Shulchan Arukh, Choshen Mishpat · Shabbatai HaKohen (Shach) · 1638 CE

Very high

משביעו שבועה דאורייתא כו'. כן הסכמת רוב הפוסקים הראשונים ואחרונים וכן עיקר וכן הלכה רווחת בישראל ודלא כבעל גדולי תרומה דף קס"ה ריש ע"ג שכ' דהמוחזק יכול לומר קים לי כרבוותא דפטרי משבועה:

Tap to expand

Ba'er Hetev on Shulchan Arukh, Choshen Mishpat · Zechariah Mendel ben Aryeh Leib · 1665 CE

Very high

ריוח. ודעת בעל מתיבות ובעל העיטור דחולקים אפילו בדבר שאין לו קצבה כיון ששינה וכ"כ הנ"י פרק הגוזל בשם הרא"ה וכן נ"ל עיקר בש"ס ואע"ג דקי"ל כרבי יהודה דשינוי אינו קונה מ"מ כיון שבגרמת השליח ששינה הריוח

Tap to expand

Ba'er Hetev on Shulchan Arukh, Choshen Mishpat · Zechariah Mendel ben Aryeh Leib · 1665 CE

Very high

ואחד. וכת' הש"ך דבעל המאור פרק הגוזל עצים ופרק המפקיד פסק כר' טרפון דמניח גזילה ביניהם ומסתלק ואע"פ שהרמב"ן בס' המלחמות שם השיג עליו מ"מ המעיין היטב יראה שאין הוכחה ברורה לסתור דבריו וע"ש שהאריך בבי

Tap to expand

Ba'er Hetev on Shulchan Arukh, Choshen Mishpat · Zechariah Mendel ben Aryeh Leib · 1665 CE

Very high

למחול. עיין בש"ך שהאריך לפלפל בדין זה ובתשובת מהרש"ך ח"א סימן י"ב כתב דיכול המוחזק לומר קים לי כהני רבוותא דס"ל דיכול למחול (ועיין בט"ז מה שמחלק בזה ע"ש):

Tap to expand

Chokhmat Shlomo on Shulchan Arukh, Even HaEzer · Shlomo Kluger · 1825 CE

Very high

סעיף ה' בהג"ה אבל כל זמן שלא נתגרשה אע"ג שנתן עיניו לגרשה יורשה נ"ב הנה אם תפסו יורשי האשה הי' נראה דיכולין לומר קים להו כהרשב"ם ותשובת מיימוני כיון דהרשב"ם אינו יחיד דגם בתשובת מיימוני ס"ל כן א"כ יכו

Tap to expand

Chokhmat Shlomo on Shulchan Arukh, Even HaEzer · Shlomo Luria (Yam Shel Shlomo) · 1825 CE

Very high

סעיף ה' בהג"ה אבל כל זמן שלא נתגרשה אע"ג שנתן עיניו לגרשה יורשה נ"ב הנה אם תפסו יורשי האשה הי' נראה דיכולין לומר קים להו כהרשב"ם ותשובת מיימוני כיון דהרשב"ם אינו יחיד דגם בתשובת מיימוני ס"ל כן א"כ יכו

Tap to expand