Tzaddik (The Righteous One)
A spiritually perfected person who serves as a living channel through which divine blessing flows into the world.
In Jewish tradition, the tzaddik (pronounced tsah-DEEK) is far more than simply a 'good person.' The word means 'righteous one,' but it carries profound spiritual weight. Early Jewish texts describe the righteous person as one whose merit holds the world together—quite literally, the universe is said to endure because of them. Think of a tzaddik as a spiritual conduit: someone who has worked so deeply on their inner life that they become transparent to divine blessing, allowing it to flow through them to everyone around them.
In the mystical tradition that crystallized around the 12th century, the tzaddik became associated with a specific cosmic role. They were identified with Yesod, a central sphere in the Kabbalistic map of reality, understood as the bridge between the divine and the material worlds. This idea evolved dramatically in 18th- and 19th-century Hasidic Judaism, where it transformed into the living reality of the rebbe—the spiritual master of a community who embodied this tzaddik principle. Followers would attach themselves to their rebbe not as mere students, but as seekers connecting to a living transmission of divine presence.
Yet this understanding was not universal. Other Jewish traditions, particularly the Mitnagdim (opponents of Hasidism), developed their own vision: they emphasized the individual's personal spiritual work rather than devotion to a tzaddik intermediary. Both currents shaped how Jewish mysticism understood human perfection and its role in the cosmos.
How it traveled
- Targum Jonathan on Genesis— · 150explains
- Tosefta Sotah— · 190explains
- Avot DeRabbi NatanYavneh · 220explains
- Avot DeRabbi Natan, Recension BYavneh · 220explains
- Sifrei DevarimEretz Yisrael (travels) · 250explains
- Mekhilta DeRabbi YishmaelEretz Yisrael (travels) · 250explains
- Heikhalot RabbatiJerusalem · 400explains
- Jerusalem Talmud SotahTiberias · 400explains
- Jerusalem Talmud SanhedrinTiberias · 400explains
- SanhedrinSura (Babylonia) · 500explains
- TaanitSura (Babylonia) · 500explains
- YomaSura (Babylonia) · 500explains
- BerakhotSura (Babylonia) · 500explains
- Bava BatraSura (Babylonia) · 500explains
- ShabbatSura (Babylonia) · 500explains
- KetubotSura (Babylonia) · 500explains
- MegillahSura (Babylonia) · 500explains
- ChullinSura (Babylonia) · 500explains
- Midrash Tanchuma BuberTiberias · 600redefines
- Midrash TanchumaTiberias · 600explains
- Bereshit RabbahTiberias · 600explains
- Bamidbar RabbahTiberias · 600explains
- Shir HaShirim RabbahTiberias · 600explains
- Pesikta DeRav KahanaTiberias · 600explains
- Shemot RabbahTiberias · 600explains
- Vayikra RabbahTiberias · 600explains
- Devarim RabbahTiberias · 600explains
- Kohelet RabbahTiberias · 700explains
- Midrash Mishlei— · 750explains
- Pirkei DeRabbi EliezerEretz Yisrael (travels) · 800explains
Key passages(20)
Likutei Halakhot · Nathan Sternhartz · 1814 CE
וְעִקַּר הַתִּקּוּן עַל-יְדֵי תְּשׁוּבָה. וְעִקַּר הַתְּשׁוּבָה הוּא עַל-יְדֵי כֹּחַ הַצַּדִּיק, כִּי בִּלְעָדוֹ אֵין אָנוּ יְכוֹלִין לְהָרִים יָדֵינוּ וְרַגְלֵינוּ. אֲבָל גַּם הַצַּדִּיק אִי אֶפְשָׁר
Tap to expand
וַיְנַגַּע ה' אֶת פַּרְעֹה נְגָעִים גְּדֹלִים וגו' (בראשית יב, יז), כְּתִיב (תהלים צב, יג): צַדִּיק כַּתָּמָר יִפְרָח, מָה הַתְּמָרָה הַזּוֹ וְאֶרֶז אֵין בָּהֶם לֹא עִקּוּמִים וְלֹא סִיקוּסִים, כָּךְ
Tap to expand
וַה' אָמָר הַמְכַסֶּה אֲנִי מֵאַבְרָהָם (בראשית יח, יז), רַבִּי יִצְחָק פָּתַח (משלי י, ז): זֵכֶר צַדִּיק לִבְרָכָה וְשֵׁם רְשָׁעִים יִרְקָב, אָמַר רַבִּי יִצְחָק כָּל מִי שֶׁהוּא מַזְכִּיר אֶת הַצַּד
Tap to expand
אָמַר רַבִּי חִיָּיא בַּר אַבָּא אָמַר רַבִּי יוֹחָנָן: אֵין צַדִּיק נִפְטָר מִן הָעוֹלָם עַד שֶׁנִּבְרָא צַדִּיק כְּמוֹתוֹ, שֶׁנֶּאֱמַר: ״וְזָרַח הַשֶּׁמֶשׁ וּבָא הַשָּׁמֶשׁ״. עַד שֶׁלֹּא כָּבְתָה שׁ
Tap to expand
Midrash Tanchuma · Anonymous (Tanchuma redactors) · 500 CE
וַיְדַבֵּר ה' אֶל מֹשֶׁה שׁוֹר אוֹ כֶּשֶׂב אוֹ עֵז כִּי יִוָּלֵד. זֶה שֶׁאָמַר הַכָּתוּב: צִדְקָתְךָ כְּהַרְרֵי אֵל, מִשְׁפָּטֶיךָ תְּהוֹם רַבָּה וְגוֹ' (תהלים לו, ז). צִדְקָתְךָ כְּהַרְרֵי אֵל, אֵלּו
Tap to expand
Midrash Tanchuma · Anonymous (Tanchuma redactors) · 500 CE
וְעַל אַבְרָהָם שֶׁנֶּאֱמַר: צַדִּיק כַּתָּמָר יִפְרָח כְּאֶרֶז בַּלְּבָנוֹן יִשְׂגֶּה (תהלים צב, יג). כָּךְ פָּתַח רַבִּי תַּנְחוּמָא בַר אַבָּא, לָמָּה נִמְשְׁלוּ הַצַּדִּיקִים כַּתָּמָר וְכָאֶרֶז?
Tap to expand
HaEmunot veHaDeot · Saadia Gaon · 922 CE
וכיון שהקדמתי אלה הדברים, אני רואה לספר מדרגות הברואים באפני זכיותם וחובותם כמה הם, ממה שידענו מן הכתוב זמן המקובל, ואשים כל אחד מהם במקומו כאשר ידעתיו, לבעבור יתישרו בו רבים מבני אדם. ואומר שמדרגות
Tap to expand
כי צדיק ה' צדקות אהב. רבי יהודה בר סימון אמר כל אינש סני בר אומנותיה אבל הקב"ה אינו כן כי צדיק ה' והוא אוהב את הצדיקים. ומהו ישר יחזו פנימו. שבע כתות הן שהן עתידין לעמוד לעתיד לבוא לפני חי וקיים קודש
Tap to expand
Yalkut Shimoni on Torah · Shimon HaDarshan of Frankfurt (attrib.) · 1100 CE
בֶּן חֵפֶר בֶּן גִּלְעָד בֶּן מָכִיר בֶּן מְנַשֶּׁה, מַגִּיד הַכָּתוּב שֶׁכְּשֵׁם שֶׁצְּלָפְחָד הָיָה בְכוֹר כָּךְ הָיוּ כֻּלָּן בְּכוֹרוֹת, וּלְלַמֶּדְךָ שֶׁהָיוּ זַכָּאוֹת בְּנוֹת זַכַּאי, וְכָל מִי
Tap to expand
Yalkut Shimoni on Torah · Shimon HaDarshan of Frankfurt (attrib.) · 1100 CE
כִּימֵי הַשָּׁמַיִם. שֶׁיְּהוּ פְנֵיהֶם שֶׁל צַדִּיקִים כַּיּוֹם. וְכֵן הוּא אוֹמֵר "וְאֹהֲבָיו כְּצֵאת הַשֶּׁמֶשׁ בִּגְבֻ(וּ)רָתוֹ". רַבִּי שִׁמְעוֹן בֶּן יוֹחַאי אוֹמֵר, לְשֶׁבַע שְׂמָחוֹת פְּנֵיהֶן
Tap to expand
תּוּ פָּתְחוּ וְאָמְרוּ. בְּכָל זִמְנָא דְּצַדִיקַיָא מִסְתַּלְּקֵי מֵעָלְמָא, דִּינָא אִסְתַּלָּק מֵעָלְמָא, וּמִיתַתְהוֹן דְּצַדִיקַיָא מְכַפֶּרֶת עָל חוֹבֵי דָּרָא. וְעַל דָּא פַּרְשְׁתָּא דִּבְנֵי
Tap to expand
שְׁמִינִי מָאי הֲוֵי, יֶשׁ לוֹ להַקָּדוֹשׁ בָּרוּךְ הוּא צַדִּיק אֶחָד בָּעוֹלָם וְחֲבִיב לוֹ מִפְּנֵי שְׁמְקַיֵּים כָּל הָעוֹלָם כֻּלּוֹ וְהוּא יְסוֹדוֹ וְהוּא מְכַלְכְּלוֹ וּמַצְמִיחוֹ וּמְגַּדְּלוֹ
Tap to expand
Menorat HaMaor · Yisrael ben Yosef Alnaqua · 1391 CE
הרי שהב"ה, כשהוא מסלק את החסידים מן העולם הזה, אינו מסלקן אלא בעונם של ישראל, ויראה בעולם אותות שהוא כבד עליו סילוקן, שנא' (תהלים קטז, טו) יקר בעיני ה' המותה לחסידיו. אבל כשישראל עושין רצונו, אם יפטר
Tap to expand
Menorat HaMaor · Yisrael ben Yosef Alnaqua · 1391 CE
וגרסי' במדרש יהי אור ר' יוסי פתח, הצדיק אבד ואין איש שם על לב ואנשי חסד נאספים ואין מבין כי מפני הרעה נאסף הצדיק. בזמן שהב"ה משגיח בעולם שאינו כראוי, מפני חטאן של אנשי הדור, נותן רשות למדת הדין לבא ול
Tap to expand
Avodat HaKodesh (Ibn Gabbai) · Meir ben Ezekiel Ibn Gabbai · 1523 CE
העמוד הזה, הוא שאמרו עליו בחגיגה פרק אין דורשין רבי אלעזר בן שמוע אומר, על עמוד אחד עומדת וצדיק שמו, שנאמר וצדיק יסוד עולם והוא מן הארץ סוד ארץ החיים עד לרקיע העומד באמצע, ועליו נאמר כי כל בשמים ובארץ
Tap to expand
אר"ש בשעתא דעאל אברהם וכו' ר"ש בא לבאר כי בקיומם של צדיקים יתקיימו עליונים ותחתונים כי לא נבראו עליונים ותחתונים רק בעבורם לפי שעל ידם יתפרסם אלהותו יתברך בעולם ולפי שגרם חטאו של אדם הראשון להיות העול
Tap to expand
וישב יעקב ר' יוסי פתח הצדיק אבד בזמנ' דקב"ה אשגח בעלמא וכו' הענין מבואר בעצמו כי הצדיק הוא מגן וצנה על דורו וכשמדת הדין מחייבת ליפרע מהדור ההוא שהצדיק בתוכו יסתלק הצדיק מביניהם ובכן תחול מדת הדין עליה
Tap to expand
Pri Etz Chaim · Chaim Vital · 1572 CE
והנה בכל דור ודור, יש צדיק אחד שראוי להיות מנהיג הדור, וגם הוא מהלך ובא עם בני דורו, להאיר להם, וזהו וזרח תחלה, ואחר כך ובא. והוא מה שאמרו רז"ל קודם שתשקע שמשו של עלי, זרחה שמשו של שמואל הרמתי. קודם פ
Tap to expand
Kli Yakar on Numbers · Shlomo Ephraim Luntschitz · 1598 CE
וּמָה שֶׁאָמַר שֶׁזֶּה גָּדוֹל מִזֶּה, לֹא שֶׁזֶּה גָּדוֹל בְּמַהוּת, אֶלָּא שֶׁהַנֵּזֶק הַמַּגִּיעַ לָעוֹלָם בְּסִלּוּק נִשְׁמַת הַצַּדִּיק הוּא גָּדוֹל מִן הַנֵּזֶק הַמַּגִּיעַ לָעוֹלָם בְּסִלּוּק ה
Tap to expand
Chesed LeAvraham · Abraham Azulai · 1618 CE
והנה הצדיקים היושבים בארץ ישראל באמצעותם השפע יורד מלמעלה, וזה אחר שהשפע רוחני א"א שירד למטה לארץ הגשמית אלא על ידי הצדיקים שהם חלק אלוה ממעל, ובהכנת מעשיהם ותורתם יורידו השפע הפך טבעו, ויעזור להם טהר
Tap to expand